Geschiedenis2017-03-27T12:39:13+00:00

De Stoomfabriek: een beknopte geschiedenis

bhegbertsGelegen aan de oever van de Vecht was de voormalige Stoomcichoreifabriek perfect geplaatst voor het produceren van Cichorei. De aanvoer van de cichoreiwortels kon per boot en aan water voor de stoommachines was ook geen gebrek.

De Witte Villa en de Stoomcichoreifabriek werden in de 60er jaren van de 19e eeuw gebouwd toen Berend Hendrik Egberts, een jonge ondernemer uit Winterswijk, op zoek was naar een geschikte locatie om zijn fabriek uit te breiden. Het ging de fabriek voor de wind tot er in 1929 een felle brand kwam die nauwelijks geblust kon worden door een bevroren Vecht als gevolg van de ongebruikelijk strenge vorst dat najaar.

cichoreifabriek_1920xlow_12Cichorei is een plant die tegenwoordig bekender is dan witlof. In de 19e eeuw waren het de wortels waarvoor de plant werd geteeld. De wortels werden geroosterd en vermalen, om zo een koffieachtige drank te krijgen.
Tot kort na de Tweede Wereldoorlog was Cichorei een populair alternatief voor koffie en werd het veel gedronken. Door het tekort aan koffie in de Tweede Wereldoorlog en de praktijk om de Cichorei te mengen met gemalen eikels kreeg het drankje een slechte naam, na 1950 wilde dan ook niemand het meer drinken.

In 1948 werd de fabriek verkocht aan de firma Buisman. Hierna ging het bergafwaarts, de productie werd eerst naar India verplaatst en in 1965 werd de productie in Dalfsen stilgelegd. Na een periode, deels als gemeentehuis, en een periode van leegstand, zijn nu de Stoomfabriek en de Directeursvilla uit de as herrezen en zorgen zij voor een heel ander soort bedrijvigheid aan de Vecht: een avondje theater voorzien van heerlijk eten en drinken!


Dalfsen had al eerder een theater: op Buitenplaats Gerner

De Stoomfabriek is het nieuwe theater van Dalfsen, maar zeker niet het eerste. Dat stond in de jaren negentig namelijk op Buitenplaats Gerner. En de toenmalige campingeigenaren waren daarmee hun tijd vooruit. De huidige eigenaar van kindercastingbureau en theater- & beeldproductiebedrijf Xapp, Bjorn Zillen, werkte er namelijk vanaf het begin aan mee. In 1991 solliciteert de dan zestienjarige Dalfsenaar naar een baan bij de technische dienst van de net gestarte buitenplaats. Allerlei klusjes en reparaties, en toezicht houden in het zwembad.

Hij maakt al snel deel uit van het recreatieteam, en wel van de werkgroep theater. Met een klein team met uiteenlopende achtergronden krijgt hij de vrije hand in het behoorlijk goed geoutilleerde theater dat op de camping is gerealiseerd. Tegenwoordig zie je dat vaker, maar toen was dat allerminst vanzelfsprekend. Ze waren daarmee één van de eersten in Nederland waren. Ze hadden het goed voor elkaar: een mooie zaal van ruim honderd zitplaatsen, een mooi podium met goed licht en geluid. Een beetje zoals de Stoomfabriek nu.

In de vakantieperiodes werkt het team toe naar voorstellingen die door de deelnemende kinderen werden uitgevoerd in het ‘Grand Theatre’, zoals het vanaf 1994 in de folders wordt aangeprezen. In totaal drie stukken in de zomervakantie, met elke week een andere  voorstelling, zodat het altijd nieuw was, ook voor campinggasten die drie weken bleven. Het recreatieteam moest zorgen dat de kinderen de voorstellingen in een week onder de knie kregen. Het was niet superveel tekst, maar toch was het intensief. Zondagochtend beginnen en dan donderdagavond de voorstelling. Kinderen werden echt ondergedompeld in de theaterwereld. Het gaat enkele jaren voorspoedig, maar uiteindelijk zou Buitenplaats Gerner als camping rond de eeuwwisseling failliet gaan. Het theater blijft nog even bestaan, maar eind 2002 valt toch het doek na de laatste voorstelling. Het theater stond op de plek waar nu de sauna van Kontrast is gesitueerd.


En ook een theater bij de haven: het amfitheater

Er is zelfs vanaf 1997 even sprake van een openluchttheater langs de Vecht. Dit theater werd het amfitheater genoemd en was gesitueerd tussen de parkeerplaats van het gemeentehuis en de haven in. Leden van Scouting Dalfsen hebben in opdracht van de gemeente het theater, dat bestond uit houten banken, geplaatst. Het theater heeft plaats gemaakt voor de nieuwbouw van het gemeentehuis. Door het gebrek aan activiteiten is er besloten om geen nieuw openluchttheater te realiseren.

“In de geest van Dionysos”

Een theater in Dalfsen. Hoe bijzonder is dat eigenlijk? En hoe is dit plan geboren? Volgens de overleveringen ligt de basis van de westerse theatergeschiedenis in het oude Griekenland. Rond circa 500 voor Christus was theater daar één van de belangrijke zaken in het dagelijkse leven. De oorsprong van het Griekse theater komt waarschijnlijk van de religieuze festivals die er werden gehouden ter ere van de God Dionysos. De god van de geestdrift en enthousiasme.

Inmiddels zijn we vele eeuwen verder en geldt Nederland als één  van de landen met de grootste theaterdichtheid. En nu komt er in Dalfsen dus ook een theater. Theater de Stoomfabriek opent nog dit jaar haar deuren. Volgens mij is de geest van de Griekse god ook een beetje naar Dalfsen overgewaaid. Geestdriftig en enthousiast zijn althans de bestuursleden van “Stichting De Stoomfabriek” van start gegaan. Daarmee is een goede voedingsbodem voor succes aanwezig. Kennis van zaken, realiteitszin en doorzettingsvermogen zijn minstens net zo belangrijk. Het mooie is dat deze allemaal lijken vertegenwoordigd. Door de komst van dit theater wordt aan zang, toneel, cabaret etc. een extra podium geboden. Fantastisch toch!

Wie weet wordt in het Dalfsen van de toekomst theater net zo belangrijk als het was in het oude Griekenland. Overigens valt over Dionysos nog heel veel te vertellen. Een belangrijk detail wil ik u niet onthouden. Hij was namelijk ook nog de god van de onsterfelijkheid. Als dit niet meer goed komt…………!

Maurits von Martels